İletişim: 0312 466 38 00 

Randevu Al

​Türkiye'nin En Büyük Çocuk Psikiyatri Sitesi....

Dr Genco USTA

Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı

Çocuk Psikiyatrisi ve Psikolojisi ile ilgili Herşey...

Anahtar Kelimeler: Çocukluk şizofrenisi, Çocukluk Psikozu, Çocuklarda Şizofreni, Çocuk Psikolojisi, Çocuk Psikoloji, Çocuk Psikiyatri, Ankara

Çocukluk çağı şizofrenisinin nedenleri nelerdir?

Çocuğunuzdaki değişiklikleri fark etmek ve bazılarını kabullenebilmek bazen çok güç olabilir. Bununla beraber bazen kendilerinin de  öngörebildikleri tanılardan çocuğu korumak için anne ve babalar doktor başvurusunu erteleyebilirler. Ancak bu uzun yolculukta erken tanının yardımcı olacağı akıldan çıkarılamamalıdır. Diğer yönden çocuğunuzdaki değişiklikleri sizden başka kişilerin fikrini alarak netlik kazanmak yardımcı olabilir (okul rehberlik bölümü, öğretmeni gibi).

Ne zaman doktora gitmeliyim?

Erken bulgular ve işaretler nelerdir?


Ergenlik döneminde şizofreni bulguları nelerdir?

Gerçek ile teması olmayan inanışlar (sanrılar). Olmayan şeyleri duymak ve görmek (halüsinasyonlar) Bozulmuş veya mantıksız düşünceler​Anlamsız konuşmalar
Aşağıdaki bulguları gözlemlediğinizde doktor yardımı almakta fayda vardır:Akran ve arkadaşları ile kıyasladığınızda gelişimsel olarak gerilik durumu.Öz bakım becerilerini yerine getirmemek  (yıkanmamak, giyimine özen göstermemek, kişisel bakımını aksatmak gibi) Sosyalleşmeye karşı isteksizlik.Akademik başarıda ani düşme.Garip yemek yeme ritüelleri.Çevresindeki kişilere karşı aşırı şüpheci davranmak.Durumlar karşısında uygun olmayan duygusal dışa vurumlarda bulunmak veya genel bir tepkisizlik hali içinde olmak.Garip fikirler ve düşüncelerin olması. Belirgin öfke hali, saldırgan davranışlar ve kendine zarar verici davranışlar olması,​Garip tuhaf amaca uygun olmayan davranışların olması.
Gördüğünüz bulgular neler. Bu bulgular zamanla değişim gösterdi mi, ne zaman başladı.

​Önemli kişisel bilgiler. Çocuğunuzu etkileyecek, bu durum için tetikleyici olabilecek önemli yaşam olayları var mıdır?

​Başka tıbbi sorunlar. Diğer yaşadığı psikiyatrik sorunların yanında, ek tıbbi rahatsızlığı var mıdır?

​​Hekiminize Sormayı unutmayın

​Hekiminize aşağıdaki soruları veya ek olarak sormak istediğiniz soruların listesini hazırlayarak görüşmenizde atladığınız bir nokta olmamasını sağlayabilirsiniz.

Çocuğumun yaşadıklarının sebebi nedir?

Çocuğuma hangi testlerin yapılması gerekir?

Çocuğumdaki bu durum geçici mi kalıcı mıdır?

Çocukluk çağı şizofrenisi tanısı çocuğumu yaşamını nasıl etkileyecektir?

Çocuğum için en uygun tedavi nedir?

Çocuğum hangi uzmandan yardım almalıdır?

Çocuğuma bu süreçte destek sağlamak için başka kimler destek olabilir?

Önerebileceğiniz bilgi kaynağı var mıdır?

Testler ve Tanı

Çocukluk çağı şizofrenisi klinik bir tanıdır ve bu tanıya özgün her hangi bir labaratuvar testi yoktur. Hekiminiz bu tanıyı koyabilmek için muhtemelen DSM – V tanısal el kitabındaki tanı kriterlerini kullanacaktır. Bunun yanında başka tıbbi rahatsızlıkları eleyebilmek için fizik muayene tanısal süreçte gerçekleştirilir. Laboratuvar testleri ise sıklıkla diğer tıbbi rahatsızlıkları elemine edebilmek için uygulanır. Tanısal anlamda yön gösterici değildir. Sıklıkla EEG, Beyin MRI, Tam Kan sayımı ve diğer rutin biyokimyasal tetkikler planlanır.


​Tedavi ve ilaçlar

Çocukluk çağı şizofrenisi yaşam boyu tedaviyi de beraberinde getirmektedir. Bazen şizofreni ile ilgili bulgular gerileyebilecek olmasına karşın sıklıkla ilaç tedavilerinin erken sonlandırımı daha sonraki dönemde bulguların daha şiddetli bir şekilde ortaya çıkmasına neden olabilir. Tedavi ekibinde psikolog, terapist gibi pek çok farklı kişi olabilecek olmasına rağmen mutlaka bu ekip çocuk ergen psikiyatrisi uzmanı tarafından yönetilmelidir. Bu süreçte hastanın gerçeği değerlendirme becerisi kaybolacağından ailenin tedavi uyumu konusunda eğitilmesi, hangi semptomların uyarıcı olabileceğinin öğretilmesi, ilaç tedavi takibinin hastadan bağımsız olarak sürdürülebilecek bir sistem oturtulması önemlidir.


Tedavide farklı isimlerde ilaçlar kullanılmasına rağmen genel olarak kullanılan ilaçlar antipsikotiklerdir. Tedavi sürecinde pek çok farklı antipsikotik kullanılabilir. Tedavide hangi antipsikotiğin kullanılacağı hastanın yaşı, cinsiyeti, ek tıbbı rahatsızlığının olup olmaması, bazen semptomları çeşidi gibi pek çok farklı kriter göz önüne alınarak tercih edilir. Bazı tedavilerde ortaya çıkabilecek yan etkilerden korunabilmek için düzenli kan tetkikleri yaptırmak gerekebilir.

Ev ortamında Dikkat edilmesi gereken noktalar

İlaç tedavisini size önerilen şekilde kullanın. Bazen aileler verilen tedavileri ile ilgili kaygılandıklarında verilen tedavi dozlarından daha düşük dozlarda tedavi verme eğiliminde olabilir. Uygu tedavi sozunun hekiminiz tarafından çocuğunuzun yaşına ve kilosuna göre verildiğini unutmayınız.

Diğer ilaçları alırken dikkatli olun. Başka bir hekim tarafından farklı bir rahatsızlıktan dolayı bir tedavi başlandığında hekiminize ulaşarak her hangi bir etkileşim olup olmadığını sorunuz.Dikkatli olun. Çocuğunuzda belirtiler ile ilgili her hangi bir değişiklik gözlemlediğinizde mutlaka takip eden çocuk ergen psikiyatristiniz ile irtibata geçiniz. Bu değişiklikler bazen yeni başlayacak bir atağın ilk semptomları olabilir.

Fiziksel aktivite ve yeme düzenini sağlayın. Tedavide kullanılan pek çok ilaç kilo ile ilgili sorunlara neden olabilir. Bu nedenle mutlaka spor ve sağlıklı beslenme ile ilgili profesyonel destek alınmasında fayda olacaktır.

Gereksiz başvurulardan kaçının. Çocukluk çağı şizofrenisi tıbbi bir rahatsızlıktır. Bu nedenle sağlık profesyonelleri tarafından tedavi edilmelidir. Ne yazık ki pek çok vakamda gördüğüm cinci hocalar ve aklıselim olmayan hocaların müdahaleleri faydadan çok zarar vermektedir.




Randevuya nasıl hazırlanılmalıdır?
Şizofreni uzun süre takip ve tedaviyi gerektiren tıbbi bir rahatsızlıktır. Bu nedenlerden ötürü çocuğunuzu pedagog veya psikologdan ziyade çocuk psikiyatrisi uzmanına götürmelisiniz. Mümkünse muhtemelen hastane yatışı hızlı bir şekilde gerçekleştirileceği için yatan hasta bölümü olan, çocuk psikiyatrisi alanında özgün bir yere müracaat edilmesi daha uygun olacaktır.
Bazen doktor başvuruları sürecinde kişiler gerek hastane ortamının tuhaf havası, gerekse yaşadıkları kaygılardan ötürü söylemek veya sormak istediklerini unutabilir. Görüşme randevusu öncesinde hazırlanabilecek küçük bir soru listesi size yardımcı olabilir.
Çocukluk çağı şizofrenisi, yetişkin şizofrenisi gibi beyin ile ilgili bir bozukluktur. Belki de psikiyatrideki en belirgin genetik yatkınlıkların ön planda olduğu rahatsızlıklardan birisi olmasına rağmen çevresel pek çok farklı durumunda bu tabloyu tetiklediği düşünülmektedir. Beyinde haberleşmeyi sağlayan kimyasallar ile ilgili bozulmalar, beynin yapısal sorunları, bazı beyin bölgelerinin aşırı çalışması ve bazı bölgelerin en belirgin genetik yatkınlıkların ön planda olduğu rahatsızlıklardan birisi olmasına rağmen çevresel pek çok farklı durumunda bu tabloyu tetiklediği düşünülmektedir. Beyinde haberleşmeyi sağlayan kimyasallar ile ilgili bozulmalar, beynin yapısal sorunları, bazı beyin bölgelerinin aşırı çalışması ve bazı bölgelerin eterince çalışmaması gibi pek çok farklı durum şizofreniden sorumlu tutulmaya çalışılmıştır. Ancak bu bulguların önemi netlik kazanmamıştır. Halen niçin şizofreni olunuyor sorusunun en iyi cevabı “ genetik faktörler zemin hazırlar ve çevresel faktörlerde uygun zemin ile birleştiğinde tetiği çekerek şizofreni tablosunun oluşmasına neden olur” ifadesi oluşturmaktadır.
Şizofren sıklıkla 20 li yaşlardan 30 lu yaşlara kadar başlama eğilimindedir. Çocukluk döneminde yetişkinlik dönemi ile kıyaslandığında görülme olasılığı daha düşük bir olasılıktır. 17 yaşın altında şizofreni tanısı alan çocuklara “erken başlangıçlı şizofreni”, 13 yaşın altında başlayan vakalarda da “çok erken başlangıçlı şizofreni” konulur. Yaş azaldıkça çocuklarda şizofreni görülme sıklığıda azalmaktadır.
Ortaya çıkabilecek olan sorunlar:

Tedavi edilmediğinde çocukluk çağı şizofrenisi çok ciddi duygusal, davranışsal ve sağlık sorunlarına neden olabilir. Bu rahatsızlıkla ile ilgili sorunlar sıralanmıştır:

İş veya okul başarısında düşme

Yıkanmak, giyinmek, kendi ihtiyaçlarını karşılamak ile ilgili güçlükler

Arkadaş ve aileden uzaklaşmak

Kendine zarar verici davranışlar, intihar

​ Kaygı ve depresyon
Alkol ve diğer uyuşturucu maddeleri kötüye kullanma eğilimi
​ Aile içi çatışmalar
Bağımsız yaşam becerilerinin kaybedilmesi
​ Tedavi sürecinde kullanılan ilaçların yan etkileri ile ilişkili sağlık sorunları Saldırgan davranışlara maruz kalmak
Çocukluk çağı şizofrenisinde gelişimsel dönemlerde farklı bulgular ile karşılaşılabilir. Yapılan çalışmalarda çocukluk dönemi şizofrenisi tanısı almış pek çok çocukta, erken gelişimsel dönemlerde konuşma gecikmesi, yürümede gecikme, anormal motor davranışların (yuvarlanma, kanat çırpma hareketi) gibi) daha sık görüldüğü bildirilmiştir.Bahsedilen bulguların pek çoğu otistik spektrum bozukluğunda da gözlemlenebildiği için başlangıçta otizm tanısının mutlaka dışlanması gerekmektedir.
Ergenlik döneminde şizofreni bulguları yetişkinler ile benzer özellikler göstermesine rağmen tanımlaması daha güç olabilir. Pek çok farklı bulgu ergenlik dönemi sorunları ile karışabilecek olmasına karşın sıklıkla şizofreni ile ilgili bulgular çok daha şiddetlidir. Ergenlik döneminde şizofrenide başlangıçta görülebilecek bulgular şunlardır:

Aileden ve arkadaş çevresinden uzaklaşma, içe kapanma,
Okul performansında azalma,
Uyku sorunları,
Garip tuhaf davranışlar,
İsteksizlik,
Yetişkinlere göre görsel halüsinasyonlar ve sanrılar daha azdır

Çocukluk dönemi şizofrenisinde görülebilecek geç belirtileri nelerdir?

Çocuğun yaşının ilerlemesi ile yetişkine benzer özellikle bulgular daha belirgin bir şekilde ortaya çıkacaktır. Yaşın ilerlemesi ile bulgular giderek netlik kazanır.
Halüsinasyonlar:
Halüsinasyonlar tüm duyu organlarını içerebilir. Olmayan şeyleri duyma, görme ve koklama tarzındadır. Bazen cinsel kokular tarzında koku halusinasyonları olabilirken, bazen de kendisi hakkında konuşan, anlamsız gürültü tarzında sesler olabilir. Bazen televizyondan kendisi ile ilgili mesajlar gönderildiğine inanabilir. Bu yaşantıların gerçek tecrübelerden farkı yoktur.
Sanrılar:
Sanrı gerçek olmayan yanlış inanışlardır. Örneğin kişi kendisi ile ilgili bir komplo kurulduğuna, kendisine zarar verebilecek kişiler olduğuna inanır. Etrafındaki kişiler onun hakkında konuşmaktadırlar. Veya bu inançlar erotomanik tarzda olabilir. Sıklıkla kendisinden statü olarak daha üstün olan birisinin kendisine aşık olduğuna inanabilir. Bazen de sanrılar bedensel algı ile ilgilidir. Kişinin bedeni çürümektedir, yok olmaktadır.
Düzensiz, bozuk düşünceler (konuşma):
Düzensiz, dağınık düşünceler kişinin konuşması ile anlaşılır. Etkin iletişim becerisi kaybolmuştur. Konuşmada anlam bütünlüğü yoktur. Bazen anlaşılması mümkün olmayan kelimeler içerebilir. Bazen de konuşma tamamen kaybolabilir.Dağınık veya anormal davranışlar:Çok farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Amaca yönelik olmayan davranışlar ön plandadır. Kişi amaçlı davranışları yerine getirmekte zorlanır. Bazen istenilenin tam tersi davranışlarda bulunabilir. Garik bir beden postürü gelişebilir. Bulgular aşırı hareketlilik halinden konuşma ve davranışların tamamen ortandan kaybolduğu katatoni haline kadar farklılık gösterebilir.
Negatif semptomlar:
Normal işlevsellik becerisinin azalması ile karakterizedir. Duygusal katılımda sınırlılık en belirgin bulgudur. Öz bakım becerileri azalmıştır. Göz teması süresi kısadır. Konuşmalara, çevresindekilerin duygusal dışavurumlarına vermesi gereken tepkileri veremez. Genel bir boş vermişlik ve sosyal temasa geçmeye karşı isteksizlik hali mevcuttur.
Çocukluk çağı şizofrenisi erken yaşlarda ortaya çıkar ve yaşın ilerlemesi ile birlikte yetişkin şizofrenisine benzer bulgular giderek artış gösterir. Erken bulgular bazen öylesine hafif olabilir ki tecrübeli bir göz bile bazen yanılabilir. Bazen bu erken bulgular gelişimsel dönemin özelliklerine atfedilerek tanı atlanabilir.
Sıklıkla zaman geçtikçe bulgular giderek daha belirgin hale gelir ve daha dikkat çekici bir hal alır. Sonraki aşamada ise psikotik semptomlar olarak adlandırılan halüsinasyon, sanrılar ve düşünce yapısında bozulmalar ortaya çıkar. Düşünce yapısının bozulması ile çocuğun gerçeği değerlendirme yetisi bozulur ve hastane yatışı gerekir.
Yukarıda belirtilen belirtilerin bir kısmının olması çocuğunuzda mutlaka çocukluk çağı şizofrenisi olduğu anlamına gelmez. Bazen bu belirtiler depresyon veya farklı bir tıbbi durum ile ilişkili olabilir. Ancak yine de en kısa sürede bu sorunların kaynağının saptanması gerekir. Diğer yönden aşağıda sayılacak olan belirtiler çocukluk çağı şizofrenisi için daha özgün belirtilerdir ve hızlı bir şekilde değerlendirme yapılması gerekir.
Çocukluk çağı şizofrenisi ile ilgili özel bir neden ifade edilmemesine rağmen yapılan çalışmalarda yetişkin şizofrenisi ile benzer bir temelin bulunabileceği ifade edilmektedir. Bazı vakalarda niçin şizofreninin erken başlangıç gösterdiği bilinmemektedir.
Çocukluk şizofrenisi yetişkin şizofrenisi ile benzer özellikler göstermesine rağmen çocuğun gelişimi ve davranışları üzerine olumsuz etkisi çok daha belirgindir. Çocukluk döneminde şizofreni tanısı konulan bir çocuk şizofreni tanısının beraberinde getirdiği yük ile daha erken yaşlarda tanışacaktır. Tedavi sürecinin beraberinde getirdiği sorunlar, duygusal ve sosyal gelişim ile ilgili sorunlar, eğitimsel destek ihtiyacı gibi pek çok farklı sorun ile çocuğun baş etmesi gerekecektir. Çocukluk çağı şizofrenisi yaşam boyu tedavi gerektirir. Çocukluk çağı şizofrenisi ne kadar erken tanı konularak erken tedavi ile yaşam boyu etkileri en aza inebilir.

Çocukluk Çağı Şizofrenisi

Çocukluk çağı şizofrenisi çocuğun gerçeklik ile ilişkisini bozan önemli bir beyin bozukluktur. Şizofreni rahatsızlığında düşünce, davranış ve duygusal pek çok farklı bulgu ortaya çıkabilir. Bu alanlar ile ilgili bozulmalar bazen halüsinasyonlara, bazen sanrılara bazen de anormal düşünce ve davranışlara neden olabilir. Pek çok farklı bulgu ortaya çıkabilmesine rağmen bu bulguların ortak noktası çocuğun günlük yaşamında belirgin bozulmalara neden olmasıdır.